W Berlinie o Drohobyczu i utraconej tradycji - 18-02-2010
)
Otwierana 19 lutego w Berlinie wystawa lubelskiego akwarelisty Bartłomieja Michałowskiego „Drohobycz - Erinnerung an Bruno Schulz und die verschwundene Welt des Schtetl" zapowiada się na ważne wydarzenie kulturalne, przywołujące pamięć o utraconej wielokulturowości naszej części Europy. Wystawa „Drohobycz - wspomnienie o Brunonie Schulzu i zaginionym świecie schtetl" Bartłomieja Michałowskiego będzie malarskim elementem większego wydarzenia w Galerii Beletage, na które złoży się również niezwykły koncert skrzypka i pieśniarza Alfreda Schreyera z Drohobycza na Ukrainie, rodzinnego miasta Brunona Schulza. 87-letni Alfred Schreyer jest drohobycką legendą, niezrównanym wykonawcą dawnych pieśni i piosenek w języku idisz i polskim, ale też ukraińskim i rosyjskim. Jego koncerty przywołują czasy wielokulturowych tradycji dawnej Galicji, tygla kultur, z którego wyrosła proza i sztuka Brunona Schulza. Michałowski poznał Schreyera przyjeżdżając na Międzynarodowe Festiwalu Brunona Schulza w Drohobyczu, gdzie każdorazowo wystawia (cykle „Schtetl", „Drohobyckie zapiski" „Powrót"), a Schreyer koncertuje. Podobnie jak malarstwo Michałowskiego, piosenki Schreyera są wspomnieniem i hołdem, nie pozbawionym zarówno rysu dramatycznego jak i humorystycznego, dla tego świata, który został zniszczony w tragicznych okolicznościach komunizmu, wojny i holokaustu. Ta wędrówka w przeszłość ma tę zaletę, że skłania do refleksji najzupełniej współczesnych, o zasady fundowania i funkcjonowania wspólnej Europy.
)
W piątek w Galerii Beletage zgromadzi się wiele znaczących postaci tym bardziej, że zaproszenie na imprezę „Drohobycz - wspomnienie o Brunonie Schulzu i zaginionym świecie schtetl" firmowane jest również m.in.: przez Deutsch-Polnischen Gesellschaft Berlin (Niemiecko-Polskie Towarzystwo Berlin), Stiftung Denkmal für die ermordeten Juden Europas (Fundacja Miejsca Pamięci Zamordowanych Żydów Europy w Berlinie, która opiekuje się głównym niemieckim pomnikiem ofiar holokaustu w centrum Berlina), Stiftung Erinnerung, Verantwortung und Zukunft (Fundacja „Pamięć, Odpowiedzialność, Przyszłość") i Ambasadę Polski w Berlinie. Będzie np. mieszkający w Berlinie Andrzej Niewiadomski, potomek burmistrza drohobyckiego z połowy XIX wieku, Ignacego Dominika Niewiadomskiego herbu Prus, oraz Benjamin Geissler, niemiecki dokumentalista, reżyser i producent, który nakręcił sławny film „Odnalezione obrazy" z odkrycia w Drohobyczu w luty 2001 roku tzw. fresków Schulza, miesiąc potem potajemnie wywiezionych z Ukrainy do Yad Vashem w Izraelu.
Z pewnością wśród gości piątkowego wernisażu i koncertu nie zabraknie Robina Lautenbacha, dziennikarza ARD, który ma swój specjalny udział w przygotowaniu tego wydarzenia w Galerii Beletage. Lautenbach w latach 90-tych kierował berlińskim studiem ARD, a od 2004 roku przez pięć lat był korespondentem w Polsce i szefem warszawskiego studia ARD, aby teraz do Berlina powrócić. Nakręcił w Polsce wiele dokumentów prezentowanych na antenach regionalnych i centralnej ARD, w tym półgodzinny reportaż „Zwischen Weichsel und Bug - Polens unbekannter Osten" („Między Wisłą a Bugiem...") z Lublina, Kazimierza Dolnego i miasteczek wschodniej Lubelszczyzny, oraz „Drohobycz i Bruno Schulz".
Alfred Schreyer był zapraszany m.in. na Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie, w Kazimierzu Dolnym i w Warszawie, w Lublinie koncertował kilka razy - w Hadesie, Mandragorze oraz na zaproszenie prezydenta miasta podczas uroczystości wręczania medali Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata. W Berlinie wystąpi z akompaniamentem duetu - Tadeusz Serwatko (akordeon) i Lowa Lobanow (klawisze). Schreyer uczęszczał do gimnazjum w Drohobyczu, tu uczył go Bruno Schulz; niemal cała rodzina Schreyera zginęła w Bełżcu, on sam przeszedł trzy obozy. Jest ostatnim drohobyckim Żydem pamiętającym autora „Sklepów cynamonowych". Matka Tadeusza Serwatko była Żydówką, wyjechała za granicę i nic o niej do dzisiaj nie wiadomo, zaś dzieckiem zaopiekowała się katolicka matka. Najmłodszy z tego grona Lowa Lobanow jest jedynym żydowskim mieszkańcem Drohobycza znającym hebrajski.
Galeria Beletage znajduje się przy Genthiner Str. 36 w dzielnicy Tiergarten, w kompleksie VOX Möbel-Salon. Ostatnio organizowano tu wystawy fotografii Stefana Dybowskiego, malarstwa Zbigniewa Kosickiego i ikebany Barbary Hübner. Wydarzenia 19 lutego przy Genthiner Str. 36 rozpoczną się o godz. 19, wystawa Bartłomieja Michałowskiego pozostanie tu na kilka tygodni.
Grzegorz Józefczuk
(fragmenty ukazały się w Gazecie Wyborczej Lublin 18 lutego 2010)
autor: ola